БАЛАЛАРДЫҢ ЦИФРЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ: ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕГІ ҚҰҚЫҚТЫҚ АҒАРТУ
Бүгін «Тұран-Астана» университетінде полиция подполковнигі, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының докторанты Меруерт Бекишевамен сараптамалық кездесу өтті.
Кездесу тақырыбы кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың виктимологиялық профилактикасының өзекті мәселелеріне, соның ішінде Qorgau+ платформасы мысалында цифрлық құқықтық ағартудың мүмкіндіктері мен шектеулеріне арналды.
Қазіргі кезеңде балаларды зорлық-зомбылықтан қорғау тек құқық қорғау жүйесінің ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің, отбасының, білім беру ұйымдары мен қоғамның ортақ жауапкершілігі болып табылады. Қарқынды цифрландыру жағдайында бұл мәселе жаңа сипатқа ие болуда — бүгінде ықтимал қауіп тек шынайы өмірде ғана емес, виртуалды кеңістікте де туындауы мүмкін.
Интернет өскелең ұрпақтың күнделікті өмірінің ажырамас бөлігіне айналып, білім алу мен қарым-қатынас жасауға кең мүмкіндіктер ашуда. Сонымен қатар цифрлық орта кибербуллинг, психологиялық қысым, интернет-алаяқтық, құқыққа қайшы контентті тарату және кәмелетке толмағандарды құқық бұзушылық әрекеттерге тарту тәуекелдерін тудырады. Бұл ретте балалар қауіп-қатерді өз бетінше танып, оның салдарын бағалап, дұрыс әрекет ете алмауы әбден мүмкін.
Сондықтан кәмелетке толмағандардың құқыққа қайшы әрекеттердің құрбаны болуына жол бермеуге бағытталған шаралар жүйесі ретінде виктимологиялық профилактика ерекше өзектілікке ие.
Кездесу барысында Меруерт Бекишева цифрлық құқықтық ағарту мүмкіндіктеріне кеңінен тоқталып, Qorgau+ платформасын құқықтық сауаттылықты арттыру мен қауіпсіз мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру құралдарының бірі ретінде қарастырды.
Келесі негізгі бағыттарға ерекше назар аударылды:
-Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу — тәуекел факторларын уақтылы анықтау және ықтимал қауіпті жағдайларды тану дағдыларын қалыптастыру;
-Цифрлық құқықтық ағарту - кәмелетке толмағандардың, ата-аналар мен педагогтердің бала құқықтары, қорғану тәсілдері және қауіп-қатерлерге әрекет ету алгоритмдері туралы білімдерін кеңейту;
-Qorgau+ платформасының мүмкіндіктері - құқық бұзушылықтардың алдын алу және кәмелетке толмағандарды қорғау жүйесінде цифрлық құралдарды қолдану;
-Цифрлық шешімдердің шектеулері - технологиялық құралдар ересектердің назарын, сенімді қарым-қатынасты және уақтылы кәсіби көмекті алмастырмай, тек толықтырып отыруы тиіс екенін түсіну.
Кездесудің маңызды бөлігі студенттермен цифрлық ортадағы кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігіне байланысты практикалық жағдайларды қызу талқылау болды. Қатысушылар қауіпті жағдайлардың алдын алуда құқықтық білімнің қандай рөл атқаратынын және құқық қорғау органдарына уақтылы жүгінудің баланы қорғауда неліктен шешуші фактор болатынын қарастырды.
Ешбір цифрлық платформа адамның қатысуын, сенім мен ересектердің жауапкершілігін алмастыра алмайтыны туралы қағидатты ұстаным ерекше атап өтілді. Балаларды тиімді қорғау тек отбасы, білім беру мекемелері, мемлекеттік органдар мен құқық қорғау жүйесінің өзара іс-қимылы арқылы ғана мүмкін болады.
Кездесу кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғаудың заманауи тәсілдері туралы кәсіби диалог орнатудың тиімді алаңына айналды. Студенттер үшін бұл тақырыпқа назар аудару құқық, цифрлық технологиялар және қоғамдық қауіпсіздік арасындағы өзара байланысты көруге, сондай-ақ жауапты әрі қауіпсіз цифрлық мәдениетті қалыптастырудағы өз рөлін сезінуге мүмкіндік берді.
Қазіргі уақытта «Тұран-Астана» университеті мемлекеттік органдардың өкілдерімен және тәжірибелі мамандармен диалог орнатуға жағдай жасай отырып, өзекті қоғамдық мәселелерді талқылауға ерекше көңіл бөлуде. Мұндай кездесулер болашақ мамандарға теориялық білімдерін кеңейтіп қана қоймай, қазіргі қоғамның шынайы сын-қатерлерін тереңірек түсінуге көмектеседі.
